Yiğenek ile Kazılık Koca

Kazılık Koca, Oğuz beylerinin en yaşlı ve en akıllılarından biriymiş. Bir gün uzaklara giderken düşmanın eline düşmüş ve bir kaleye kapatılmış. Yıllar geçmiş. Evde küçük bir oğlu varmış; adı Yiğenek. Yiğenek babasının nerede olduğunu bilmeden büyümüş.

Bir gün oyun oynarken bir arkadaşı, "Senin baban nerede ki?" demiş. Yiğenek koşarak annesine gitmiş. Annesi ağlayarak her şeyi anlatmış: "Baban yıllardır Düzmürd Kalesi'nde tutsak. Kimse onu kurtaramadı." Yiğenek yumruklarını sıkmış: "Ben kurtaracağım."

Yiğenek doğruca Bayındır Han'ın şölenine gitmiş. Oğuz beylerinin önünde durmuş ve demiş ki: "Babam Kazılık Koca yıllardır tutsak. Sizler onun dostlarıydınız. Ben küçüğüm ama yüreğim büyük. Benimle gelir misiniz?" Beyler bu küçük çocuğun cesaretine şaşırmış. Salur Kazan ayağa kalkmış: "Bu çocuk bize ders verdi. Hepimiz onunla gideceğiz."

Yola çıkmışlar. Kale çok yüksek ve sağlammış. Beyler kapıyı açamamış. Yiğenek kalenin etrafında dolaşmış ve bir şey fark etmiş: Kalenin arkasında küçük bir su yolu varmış. "Buradan girebilirim," demiş. Gece karanlığında su yolundan içeri süzülmüş ve kalenin kapısının kilidini içeriden açmış.

Oğuz beyleri içeri girmiş. Yiğenek koşa koşa zindana inmiş. Karanlıkta beyaz sakallı yaşlı bir adam oturuyormuş. "Baba?" demiş Yiğenek. Kazılık Koca gözlerini kaldırmış; oğlunu hiç görmemiş ama yüreği hemen tanımış. "Oğlum!" diye sarılmış.

Kale alınmış, tutsaklar kurtarılmış. Obaya döndüklerinde büyük bir şölen yapılmış. Bayındır Han, Yiğenek'e bey unvanı vermiş.

Dede Korkut kopuzunu çalmış: "Küçük bir anahtar büyük bir kapıyı açar. Babasını arayan oğlun yolu hiç kapanmaz."