Cengidilaver

Bir padişahın üç oğlu, bir kızı varmış. Padişah öldükten sonra büyük oğlan tahta geçmiş. Küçük kız bir gece rüyasında bir ses duymuş: "Cengidilaver'i bulmadan mutlu olamazsın." Kimse Cengidilaver'in ne olduğunu bilmiyormuş; bir kuş mu, bir ağaç mı, bir insan mı?

Büyük ağabey yola çıkmış, bir yıl sonra eli boş dönmüş. Ortanca da öyle. En küçüğü, Şehzade Mehmet, "Ben bulurum," demiş. Yolda bir ihtiyar ona demiş ki: "Cengidilaver, dünyanın sonundaki ışıktan dağın tepesinde bir saraydadır. Sarayın kapısında bir dev bekler; devi öldüremezsin ama uyutabilirsin: Ona kendi adını söyle. Saraya girince her şey seninle konuşur; hiçbirine cevap verme."

Şehzade dağa varmış. Dev kükremiş. Şehzade, "Senin adın Gürgüman'dır," demiş. Dev adını duyunca gözleri kapanmış. Saraya girmiş. Duvarlar konuşmuş: "Şehzade, bize bak!" Halılar, "Üstümüze bas!" demiş. Konuşmamış. Sonunda bir odada altın bir kafes, kafeste yeşil bir kuş bulmuş. Kuş, "Ben Cengidilaver'im," demiş. "Beni al ama kafesi alma; kafes bağırır." Şehzade kuşu alıp kafesi bırakmış.

Dönüş yolunda iki ağabeyi onu kıskanmış; kuşu elinden alıp onu bir kuyuya atmışlar. Saraya varıp, "Cengidilaver'i biz bulduk," demişler. Ama kuş susmuş, ötmemiş, yemek yememiş. Kız kardeşleri ağlamış.

Kuyudaki şehzadeyi bir kervan kurtarmış. Saraya çoban kılığında dönmüş. Kuş onu görür görmez ötmeye başlamış; öyle bir şarkı ki bütün saray bahçesi çiçek açmış. Ağabeyler kıpkırmızı olmuş, gerçeği itiraf etmişler. Kız kardeş Cengidilaver'in şarkısıyla gülmüş.

Şehzade ağabeylerini affetmiş. Cengidilaver her sabah pencerede ötmüş. Ve o sarayda bir daha kimse yalan söylememiş; çünkü Cengidilaver yalan duyunca susarmış.